दसरा (विजयादशमी) उत्सव 2023 | Dussehra: तारीख, शुभ वेळ आणि महत्त्व संपूर्ण माहिती मराठी

Dussehra (Vijayadashami) Celebration 2023: Date, Auspicious Time and Significance All Details In Marathi | दशहरा उत्सव 2023 | दसरा (विजयादशमी) उत्सव 2023 संपूर्ण माहिती मराठी | दसरा 2023 पूजा विधी, शुभमुहूर्त, महत्व, ऐतिहासिक महत्व 

दसरा 2023 तारीख आणि विजयादशमी मुहूर्त: दसरा हा भारतातील सर्वात भव्य उत्सवांपैकी एक आहे. या सणाला हिंदू धर्मात खूप महत्त्व आहे कारण ते वाईटावर चांगल्याच्या विजयाचे प्रतीक आहे.

दसऱ्याला हिंदू धर्मात विजयादशमी (विजयादशमी 2023) असेही म्हणतात. हा सण देशभरात मोठ्या उत्साहात आणि आनंदाने साजरा केला जातो. हिंदू कॅलेंडरनुसार, दसरा दरवर्षी अश्विन महिन्याच्या शुक्ल पक्षाच्या दहाव्या दिवशी साजरा केला जातो.

2023 मध्ये, शारदीय नवरात्री 15 ऑक्टोबरपासून सुरू होत आहे आणि दसरा (दसरा 2023) शारदीय नवरात्रीच्या दशमी तारखेलाच साजरा केला जातो.

यावर्षी विजयादशमीला दोन शुभ योग देखील तयार होत आहेत ज्यांचा तुमच्या जीवनावर लक्षणीय परिणाम होईल. चला तर मग जाणून घेऊया या वर्षी दसरा 2023 कधी साजरा होईल आणि कोणते दोन शुभ योग हा सण खास बनवतील.

दसरा 2023 तारीख आणि विजयादशमी मुहूर्त

दसरा 2023 

केव्हा आहे हिंदू कॅलेंडरनुसार, दसरा दरवर्षी अश्विन महिन्याच्या शुक्ल पक्षाच्या दहाव्या दिवशी साजरा केला जातो. यावर्षी हा सण मंगळवार 24 ऑक्टोबर 2023 रोजी साजरा केला जाणार आहे. 

  • दशमी तिथी सुरू होईल – 23 ऑक्टोबर 2023 संध्याकाळी 05:44 वाजता 
  • दशमी तिथी समाप्त होईल – 24 ऑक्टोबर 2023 दुपारी 03:14 वाजता

रावण दहन शुभ मुहूर्त / Ravan Dahan muhurat

दसऱ्याच्या दिवशी रावण दहनाची परंपरा वर्षानुवर्षे चालत आली आहे. या दिवशी रावण, कुंभकरण आणि मेघनाथ यांचे पुतळे तयार केल्यानंतर शुभ मुहूर्तावर त्यांचे दहन केले जाते.

2023 मध्ये रावण दहनाची वेळ संध्याकाळी 05:43 पासून सुरू होईल आणि पुढील अडीच तास चालेल.

दसरा 2023 शुभ योग (Dussehra 2023 Shubh Yog) 

2023 साली दसऱ्याच्या दिवशी असे दोन शुभ योग तयार होत आहेत जे हा दिवस आणखी खास बनवतील. या दिवशी सकाळी 06:27 ते दुपारी 03:38 पर्यंत रवि योग राहील.

दुसरीकडे दसऱ्याच्या दिवशी दुपारी 3.40 वाजल्यापासून सुरू होऊन संपूर्ण रात्रभर वृद्धी योग राहील.

Dussehra (Vijayadashami) Highlights 

उत्सवदशहरा
दसरा 202324 ऑक्टोबर 2023
दिवसमंगळवार
श्रेणीआर्टिकल
वर्ष2023

दसरा 2023 सर्व शुभ कार्यांसाठी चांगला आहे

दसऱ्याचा सण खूप शुभ मानला जातो, या दिवशी केलेले कोणतेही काम चांगले फळ देते. त्यामुळे या दिवशी सर्व महत्त्वाची कामे करणे अत्यंत शुभ मानले जाते. विजयादशमीची तारीख ही एक महत्वपूर्ण  शुभ मुहूर्त आहे,

म्हणजेच या दिवशी तुम्हाला कोणताही शुभ मुहूर्त शोधण्याची गरज नाही. अशा स्थितीत दसऱ्याच्या दिवशी घर किंवा दुकानाचे बांधकाम, गृह प्रवेश, मुंडन, नामकरण, अन्नप्राशन, कान टोचणे, उपनयन संस्कार आणि भूमिपूजन आदी कामे करायची असतील तर हा प्रसंग तुमच्यासाठी योग्य ठरेल.

दशहरा पूजा विधि (Dussehra 2023 pooja vidhi) 

दसऱ्याला म्हणजेच विजयादशमीच्या पूजेला विशेष महत्त्व आहे. येथे आम्ही तुम्हाला दसऱ्याची उपासना पद्धत सांगत आहोत, तिचे पालन करून तुम्ही या सणाच्या शुभकार्याचा जास्तीत जास्त लाभ घेऊ शकता. 

  • दसऱ्याच्या दिवशी सकाळी लवकर उठून आंघोळ करून नवीन किंवा स्वच्छ कपडे घालावेत. 
  • प्रभू राम, माता सीता आणि हनुमानजींच्या नावाने दिवसाची सुरुवात करा. 
  • पूजेसाठी मातीचा वापर करून दसऱ्याची मूर्ती बनवावी. 
  • शेणाचे 10 छोटे गोळे बनवून त्यावर बार्लीच्या बिया लावा. 
  • मूर्तीला केळी, जव आणि गूळ अर्पण करा. 
  • जर तुम्ही शस्त्रे किंवा वाद्यांची पूजा करत असाल तर या वस्तूंवरही साहित्य अर्पण करा. 
  • यानंतर, आपल्या क्षमतेनुसार दान करा. 
  • गरिबांना प्रसाद वाटून जेवणाची व्यवस्था करावी. 
  • रावण दहनानंतर शम्मीच्या झाडाची पाने तुमच्या कुटुंबात वाटून घ्या. 
  • शेवटी आपल्या ज्येष्ठांच्या चरणांना स्पर्श करून आशीर्वाद घ्या.

दसरा का साजरा केला जातो?

दसरा 2023 हा सण वाईटावर चांगल्याचा विजय म्हणून साजरा केला जातो. असे मानले जाते की जेव्हा लंकेचा राजा रावणाने माता सीतेचे अपहरण केले तेव्हा भगवान श्रीरामाने त्याच्याशी दहा दिवस युद्ध केले आणि दहाव्या दिवशी त्याने रावणाचा वध केला.

तेव्हापासून आजपर्यंत सर्वजण हा दिवस विजयादशमी म्हणून साजरा करतात. रामाचा रावणावर झालेला विजय सत्कर्म करत राहण्याची आणि वाईटापासून दूर राहण्याची प्रेरणा देतो.

हा सण प्रत्येकाला संदेश देतो की शेवटी वाईटाचा नाश होतो. म्हणून दरवर्षी लोक या दिवशी रावणाच्या पुतळ्याचे दहन करण्याची परंपरा पूर्ण करतात आणि त्यांच्यातील दुष्टता दूर करतात.

यासोबतच या पवित्र प्रसंगी लोक एकत्र येऊन आनंदोत्सव साजरा करतात. चला तर मग, दसऱ्याचा हा सण आपण आनंदाने आणि उत्साहाने साजरा करूया आणि आपल्यातील वाईट गोष्टींवर विजय मिळवूया.

दसरा 2023: महत्त्व

दसरा हा आनंदाचा आणि उत्साहाचा सण आहे, जेव्हा भगवान रामाने लंकेतील राक्षस राजा रावणाचा पराभव करून त्याचा वध केला होता. या सणाला विजया दशमी असेही म्हणतात.

दसरा हा शब्द संस्कृत शब्दापासून आला आहे – दशा आणि हरा म्हणजे दहा (रावणाला 10 डोकी होती) आणि हरा म्हणजे पराभव (रावणाचा पराभव). वाईटावर चांगल्याच्या विजयाचा हा सण आहे.

भारताच्या उत्तर भागात, दसरा हा एक प्रमुख सण आहे, जिथे राम लीला केली जाते आणि मोठ्या संख्येने लोक या जत्रेचे साक्षीदार होण्यासाठी सहभागी होतात, दसऱ्याच्या दिवशी, रावण, मेघनाद आणि कुंभकरण या तीन पुतळ्यांचे दहन केले जाते. कुटुंबांनी एकत्र येऊन उत्सव साजरा करण्याचीही ही वेळ आहे.

दसऱ्याला शस्त्र पूजन पद्धत

दसऱ्याच्या दिवशी शस्त्रपूजनाची परंपरा प्राचीन काळापासून सुरू आहे. हा दिवस शस्त्रसामग्री गोळा करण्याचा आणि त्यांच्याबद्दल कृतज्ञता व्यक्त करण्याचा दिवस आहे.

प्राचीन काळी राजे शत्रूंवर विजय मिळवण्यासाठी शस्त्रांची पूजा करत असत. यासोबतच त्यांच्या लढाऊ कौशल्याची चाचणी घेण्यासाठी दसऱ्याच्या दिवशी अनेक शारीरिक स्पर्धाही आयोजित केल्या जातात.

दसऱ्याच्या शस्त्रपूजन पद्धतीबद्दल सांगायचे तर, या दिवशी आपल्या राज्यासाठी म्हणजेच देशासाठी लढणारे सर्व लोक आपली शस्त्रे गोळा करतात आणि पवित्र नदीच्या पाण्याने शुद्ध करतात.

शस्त्रांची शुद्धी झाल्यानंतर त्यावर हळद, कुंकू आणि अक्षत तिलक लावून फुले अर्पण केली जातात. शस्त्रपूजनात शमीच्या पानांना खूप महत्त्व आहे,

शस्त्रांवर फुले अर्पण केल्यानंतर त्यावर शमीची पाने अर्पण केली जातात. या पूजेत फक्त घरातील वडीलधारी मंडळीच भाग घेऊ शकतात. घरातील मुलांना या पूजेत सहभागी होण्यास मनाई आहे.

पौराणिक कथांमध्ये दसरा

रामायणानुसार दसऱ्याच्या दिवशी देवी सीतेच्या अपहरणाचा बदला घेण्यासाठी प्रभू रामाने या दिवशी रावणाचा वध केला होता.

काही मान्यतेनुसार, दसऱ्याच्या दिवशी देवी दुर्गेने नवरात्रीच्या काळात महिषासुर या राक्षसाचा वध केला. देवी दुर्गा आणि भयंकर राक्षस यांच्यात नऊ दिवस आणि रात्र सतत संघर्ष केल्यानंतर महिषासुराचा वध झाला. त्यामुळे या तिथीला दसरा साजरा केला जातो. हे महिषासुरमर्दिनीच्या विजयाचे आणि वाईटाच्या पराभवाचे प्रतीक आहे.

दसऱ्याशी संबंधित एक श्रद्धा आपल्याला महाभारत काळाशीही जोडते. महाभारतानुसार, हा दिवस अर्जुनाच्या विजयाचे स्मरण करतो ज्याने संपूर्ण कौरव सैन्याचा आपल्या पराक्रमाने पराभव केला. अर्जुनाला विजया म्हणूनही ओळखले जाते आणि म्हणून ज्या दिवशी त्याने सैन्याचा नाश केला त्या दिवसाला विजया दशमी म्हणतात.

दसऱ्याशी संबंधित आणखी एक कथा कौत्साचा राजा रघुशी संबंधित आहे. कथेनुसार, त्याच्या गुरूने कौत्साचा राजा रघुला त्याच्या ज्ञानाच्या बदल्यात 14 कोटी सोन्याची नाणी मागितली. रघुराज इंद्राकडे मदतीसाठी गेले, त्यांनी भगवान कुबेर यांना अयोध्या नगरीवर नाण्यांचा वर्षाव करण्यास सांगितले. कौत्साने आपल्या गुरूला 14 कोटी नाणी दिल्यानंतर उरलेली नाणी अयोध्येतील लोकांमध्ये वाटली.

दसऱ्याची कथा 

पौराणिक मान्यतेनुसार, या सणाला दसरा असे नाव देण्यात आले कारण या दिवशी भगवान पुरुषोत्तम राम यांनी दहा डोकी असलेल्या रावणाचा वध केला.

तेव्हापासून आपल्यातील राग, लोभ, संभ्रम, नशा, मत्सर, स्वार्थ, अन्याय, अमानुषता आणि अहंकार यांचा नाश व्हावा यासाठी प्रतिक म्हणून दरवर्षी दसऱ्याच्या दिवशी दहामुखी रावणाच्या पुतळ्याचे दहन केले जाते.

महाभारताच्या कथेनुसार, दुर्योधनाने पांडवांचा जुगारात पराभव केला होता. अटीनुसार पांडवांना 12 वर्षे वनवासात राहावे लागले, तर त्यांना एक वर्ष अज्ञातवास भोगावा लागला.

त्याच्या वनवासाच्या काळात त्याला सर्वांपासून लपून राहावे लागले आणि जर कोणी सापडला तर त्याला पुन्हा 12 वर्षांच्या वनवासाची शिक्षा भोगावी लागेल.

या कारणास्तव अर्जुनने आपले गांडीव धनुष्य त्या एका वर्षासाठी शमी नावाच्या झाडामध्ये लपवून ठेवले आणि बृहन्नलाच्या वेशात विराट राजाकडे काम करण्यास सुरुवात केली.

एकदा त्या राजाच्या मुलाने अर्जुनाकडे आपल्या गायीच्या रक्षणासाठी मदत मागितली तेव्हा अर्जुनाने शमीच्या झाडावरून धनुष्य काढून शत्रूंचा पराभव केला.

दुसर्‍या कथेनुसार, जेव्हा भगवान श्री रामाने लंका जिंकण्यासाठी प्रवास सुरू केला तेव्हा शमीच्या झाडाने त्यांच्या विजयाची घोषणा केली. जर तुम्हाला या उत्सवाची खरी चव चाखायची असेल तर म्हैसूरला जा.

म्हैसूर दसरा उत्सव मोठ्या प्रमाणावर साजरा केला जातो जो खूप प्रसिद्ध आहे. दसरा सणापासून लोक दिवाळीच्या तयारीला लागतात.

विजयादशमी 2023 काय आहे?

दसरा या शब्दाची उत्पत्ती ‘दश’ (दहा) आणि ‘अहान’ या शब्दांपासून झाली आहे. प्राचीन कथांनुसार दसऱ्याला कृषी सण असेही म्हणतात. हिंदू धर्मात दसऱ्यालाही एक वेगळे सांस्कृतिक पैलू मानले जाते.

आपणा सर्वांना माहीत आहे की, भारत हा कृषिप्रधान देश म्हणूनही ओळखला जातो. जेव्हा शेतकरी त्याच्या शेतात पीक घेतो. आणि त्यातून तयार झालेले धान्य तो घरी आणतो तेव्हा त्याला खूप आनंद होतो.

या आनंदाच्या प्रसंगी ते धान्याला देवाची कृपा मानून पूजा करतात. दसरा हा पवित्र सणही नवरात्रीशी संबंधित आहे. नवरात्रीच्या एक दिवसानंतर दशमीला हा उत्सव साजरा केला जातो.

नवरात्रीच्या उत्सवात महिषासुराशी दुर्गा देवीचे शूर युद्ध सांगितले जाते. आणि दुसऱ्या दिवशी दशमीला भगवान श्रीरामांनी रावणाचा वध केला. 

रावणाने भगवान श्रीरामाची पत्नी माता सीतेचे अपहरण करून लंकेत नेले होते. भगवान श्री राम हे दुर्गा मातेचे महान उपासक होते. वेदानुसार असे मानले जाते की रावणाशी युद्ध करण्यापूर्वी श्रीरामाने नऊ दिवस दुर्गा मातेची पूजा केली होती.

त्यानंतर दहाव्या दिवशीच भगवान श्रीरामांनी रावणाचा वध केला. या कारणास्तव दसरा 2023 हा खूप महत्त्वाचा दिवस आहे. भगवान श्री रामाने वाईटावर चांगल्याचा विजय केल्यामुळे हा दिवस विजयादशमी म्हणूनही ओळखला जातो.

हा सण साजरा करण्यासाठी ठिकठिकाणी विविध प्रकारच्या जत्रांचे आयोजन केले जाते. प्रत्येकजण आपल्या कुटुंबासह आणि मित्रांसह येथे भेट देण्यासाठी येतो.

या दिवशी श्री राम जी रामायण देखील नाट्यमय स्वरूपात आयोजित केले जाते. शेवटी दशमीच्या दिवशी प्रभू श्री रामाने रावणाचे दहन केले. दसरा हे वाईटावर चांगल्याच्या विजयाचे प्रतीक आहे.

Disclaimer: येथे प्रदान केलेली माहिती केवळ गृहीतके आणि माहितीवर आधारित आहे. येथे नमूद करणे महत्त्वाचे आहे की mahayojanaa कोणत्याही माहितीचे समर्थन किंवा पुष्टी करत नाही. कोणतीही माहिती किंवा विश्वास लागू करण्यापूर्वी संबंधित तज्ञाचा सल्ला घ्या.

निष्कर्ष / Conclusion 

दसरा हा भारतातील प्रचंड सांस्कृतिक, धार्मिक आणि सामाजिक महत्त्व असलेला सण आहे. हे भारतीय समाजातील खोलवर रुजलेली मूल्ये आणि श्रद्धा प्रतिबिंबित करते आणि वाईटावर चांगल्याच्या विजयाच्या उत्सवाला मूर्त रूप देते.

विविध विधी आणि रीतिरिवाजांसह भारतभर दसरा साजरा केला जाणारा वैविध्यपूर्ण मार्ग देशाच्या समृद्ध सांस्कृतिक वारशाचे प्रदर्शन करतो.

हा सण केवळ आनंदाचा आणि उत्सवाचाच नाही तर आत्मचिंतनाचा आणि सद्गुणी जीवन जगण्याच्या बांधिलकीचे नूतनीकरण करण्याचाही वेळ आहे.

भगवान राम, देवी दुर्गा आणि पांडवांच्या कथा कालातीत धडे म्हणून काम करतात ज्या लोकांना नीतिमत्ता, सत्य आणि नैतिकतेच्या तत्त्वांचे समर्थन करण्यासाठी सतत प्रेरणा देतात.

आधुनिक जगात भारताचा विकास होत असताना, दसरा सांस्कृतिक परंपरा आणि मूल्ये जपण्याच्या महत्त्वाची आठवण करून देतो. पारंपारिक रीतिरिवाजांशी जुळवून घेण्याच्या आणि पर्यावरणपूरक पर्याय शोधण्याच्या गरजेवर भर दिला जातो,

हे सुनिश्चित करून की या उत्सवांचा आनंद भावी पिढ्यांसाठी चालू ठेवता येईल आणि शाश्वत आणि पर्यावरणास जबाबदार असेल. शेवटी, दसरा आशा, एकता आणि वाईटावर चांगल्याचा कायमस्वरूपी विजयाचा संदेश देतो,

जो केवळ भारतातच नाही तर जगभरातील लोकांमध्येही प्रतिध्वनित होतो जे सणाच्या समृद्ध प्रतीकात्मकतेचे आणि सांस्कृतिक वारशाचे कौतुक करतात.

Dussehra (Vijayadashami) Celebration 2023: FAQ 

Q. 2023 मध्ये दसरा कधी आहे?

दसरा हा सप्टेंबर-ऑक्टोबरला येणाऱ्या अश्विना महिन्याच्या दहाव्या दिवशी साजरा केला जातो आणि या वर्षी दसरा किंवा विजयादशमी 24 ऑक्टोबर 2023 रोजी साजरी केली जाईल.

Q. नवरात्रीच्या नवव्या दिवशी कोणत्या देवीची पूजा केली जाते?

नवरात्रीच्या नवव्या दिवशी सिद्धिदात्री देवीची पूजा केली जाते.

Q. दसऱ्याची सुरुवात कोणी केली?

वाईटावर चांगल्याच्या विजयाच्या स्मरणार्थ प्राचीन हिंदू संस्कृत महाकाव्य, रामायण मध्ये चित्रित केल्याप्रमाणे, दसरा सर्वप्रथम प्राचीन हिंदूंनी सुरू केला.

Leave a Comment